Eşler Arası Mal Rejimi ve Tasfiyesi süreci, Türk Medeni Kanunu (TMK) ile oldukça detaylı ve belirli ilkelere bağlanmış hukuki bir disiplindir.

1. Mal Rejimi Nedir ve Nasıl Sona Erer?

Türk hukukunda eşlerin aksini kararlaştırmadıkları hallerde yasal rejim **“Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”**dir. TMK m. 225 uyarınca mal rejimi;

• Eşlerden birinin ölümü,
• Boşanma veya evliliğin iptali kararı (dava tarihinden geçerli olmak üzere),
• Mahkeme kararıyla mal ayrılığına geçilmesi,
• Eşlerin sözleşme ile başka bir mal rejimini seçmeleri,
  hallerinde sona erer.

2. Mal Grupları: Kişisel Mallar ve Edinilmiş Mallar

Tasfiye sürecinin doğru yürütülmesi için öncelikle malların doğru sınıflandırılması gerekir:

• Kişisel Mallar (TMK m. 220): Eşin evlilik öncesinde sahip olduğu malvarlığı, miras yoluyla kazanılan değerler, manevi tazminat alacakları ve bir eşin kişisel kullanımına özgülenen eşyalar kişisel mal sayılır. Ayrıca, eşler mal rejimi sözleşmesi (TMK m. 221) ile bazı değerlerin kişisel mal sayılmasını kararlaştırabilirler.
• Edinilmiş Mallar (TMK m. 219): Evlilik süresince eşin çalışması karşılığı elde ettiği gelirler, sosyal güvenlik kurumlarının ödemeleri, çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar ve bu malların yerine geçen değerler edinilmiş maldır.

(Not: TMK m. 222 gereğince, bir eşin tüm malları aksi ispat edilene kadar “edinilmiş mal” kabul edilir.)

3. Tasfiye Süreci Nasıl İşler?

Mal rejimi sona erdiğinde, tasfiye süreci şu adımlarla yürütülür:

1. Malların Ayrıştırılması: Öncelikle hangi malların kişisel, hangilerinin edinilmiş olduğu belirlenir.
2. Geri Alma ve Denkleştirme: Her eş diğer eşte bulunan kişisel mallarını geri alır (TMK m. 226). Eğer bir mal grubu diğer mal grubu tarafından karşılanmışsa, “denkleştirme” (TMK m. 230) hükümleri uygulanır.
3. Değer Artış Payı ve Katkı Payı: Eşlerden biri diğerinin malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunmuşsa, TMK m. 227 uyarınca “değer artış payı” alacağı doğar.
4. Artık Değerin Hesabı: Edinilmiş malların toplam değerinden, bu mallara ilişkin borçlar çıkarılarak “artık değer” bulunur (TMK m. 231).

4. Önemli Hususlar ve Görevli Mahkeme

• Görevli Mahkeme: Mal rejimi tasfiyesinden doğan davalar 4787 sayılı Kanun gereğince Aile Mahkemelerinde görülür (Aile mahkemesi olmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir).
• Zamanaşımı: Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresi mevcuttur (TMK m. 178).
• Dijital Varlıklar: Güncel perspektifte kripto varlıklar, NFT koleksiyonları veya sosyal medya içeriklerinden elde edilen gelirlerin hangi mal grubuna girdiği konusunda hukuki tartışmalar devam etmektedir; bu tür “dijital varlıklar” tasfiye sürecinde özel bir dikkat gerektirir.

Önemli Hatırlatma: Eşlerin iradelerine göre düzenledikleri “mal rejimi sözleşmeleri” veya “tasfiye sözleşmeleri”, noter onaylı şekilde veya aile mahkemesi huzurunda yapılabildiği durumlar mevcuttur. Ancak, mal rejiminin tasfiyesi ciddi bir hesaplama ve ispat süreci gerektirdiği için gerektiğinde bir uzman avukat desteği almanız hukuki güvenliğiniz açısından yerinde olacaktır.

Daha detaylı bilgiler için Yapay Zeka Hukuk Asistanımıza danışın…